Chính Sách Hình Sự Việt Nam Trước Thách Thức Cách Mạng Công Nghiệp 4.0

Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư (viết tắt là CMCN 4.0) đang được đề cập hiện nay đã bắt đầu từ những năm 2000, đặc trưng bởi sự hợp nhất, không có ranh giới giữa các lĩnh vực công nghệ, vật lý, kỹ thuật số và sinh học. Với CMCN 4.0, quản lý nhà nước được cải thiện, phát triển nhờ ứng dụng nền tảng công nghệ; Chính phủ, Bộ, ngành sẽ có cơ hội nâng cao hiệu năng quản lý, chỉ đạo, điều hành nhờ những công nghệ giám sát mới và khả năng kiểm soát sẵn có đối với hạ tầng kỹ thuật số,... nhưng đi kèm với các hiệu ứng tích cực, CMCN 4.0 cũng đang đặt ra những thách thức to lớn với nhiều lĩnh vực chuyển dịch sâu sắc, trong đó phát sinh hành vi nguy hiểm cho xã hội mới và hoạt động sử dụng công nghệ cao để phạm tội, các mối đe dọa đến an ninh, chủ quyền quốc gia, trật tự, an toàn xã hội, cũng như quyền con người, quyền công dân và toàn bộ hệ thống quản lý, điều hành quốc gia. Do đó, xét riêng trong lĩnh vực phòng ngừa và đấu tranh chống tội phạm điều này đòi hỏi trong chính sách hình sự, pháp luật hình sự (và cả hệ thống tư pháp hình sự) của Nhà nước phải có những thay đổi, ứng phó xử lý trước tình hình, xu thế phát triển của tội phạm cũng như diễn biến của thực tiễn khoa học và công nghệ cùng thực tiễn điều chỉnh của pháp luật hình sự, tạo cơ sở pháp lý để xử lý, bảo vệ các lợi ích của Nhà nước, của cơ quan, tổ chức, cũng như các quyền con người, quyền công dân trong CMCN 4.0.

Nhằm góp phần nâng cao nhận thức, tiếp cận và cập nhật những vấn để lý luận và thực tiền thời sự về chính sách hình sự, qua đó để ra cách thức phòng, chống tội phạm đạt hiệu quả cao, xây dựng nguyên tắc hành động và hoàn thiện thể chế, hệ thống pháp luật tương ứng trong lĩnh vực hình sự cho quốc gia trước thách thức CMCN 4.0 đang diễn ra sôi động trên toàn thế giới, Nhà Xuất bản Tư pháp xuất bản cuốn chuyên khảo: "Chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức Cách mạng công nghiệp 4.0" do PGS.TS. Trịnh Tiến Việt làm chủ biên. Cuốn sách có sự tham gia của hai nhà lý luận hàng đầu Việt Nam về chính sách hình sự là GS.TSKH. Đào Trí Úc, GS.TSKH. Lê Văn Cảm và một số cán bộ thực tiễn, giảng viên có uy tín trong nước.

Cuốn sách tập trung phân tích những vấn đề lý luận cơ bản nhất về chính sách hình sự, đánh giá sự thể hiện chính sách hình sự trong BLHS hiện hành, từ đó hình thành các nhận thức khoa học mới về chính sách hình sự Việt Nam trước thách thức CMCN 4.0, chỉ ra những tác động tích cực và các thách thức đặt ra từ CMCN 4.0 đến chính sách hình sự và pháp luật hình sự. Trên cơ sở đó, chỉ ra các cơ sở khoa học - thực tiễn của việc hoạch định chính sách hình sự, đề xuất giải pháp tiếp tục hoàn thiện quy định của BLHS năm 2015, sửa đổi, bổ sung năm 2017, 2025 (gọi tắt là BLHS năm 2015) đáp ứng yêu cầu chính sách hình sự trước thách thức CMCN 4.0, đồng thời tiếp thu kinh nghiệm quốc tế, đề xuất dự kiến các mô hình trách nhiệm hình sự đối với thực thể AT trên cơ sở tiếp cận liên ngành khoa học luật hình sự và nhiều ngành khoa học khác, kết hợp với giải pháp bảo đảm thực thi, mặc dù có thể chưa phù hợp với nhận thức hiện tại, nhưng qua đó tạo cơ sở lý luận, chính trị - pháp lý vững chắc khi "công nghệ" đang và sẽ thay thế hoạt động của con người trên nhiều phương diện trong tương lai.

Năm 2026, trên cơ sở quán triệt tinh thần Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV, cũng như xuất phát từ yêu cầu lý luận, thực tiễn đặt ra, tập thể tác giả đã tiến hành tái bản, cập nhật thêm các quan điểm, nội dung mới nhằm bảo đảm tính tương thích với những thay đổi của thể chế, chính sách và pháp luật trong thời gian vừa qua, đồng thời đáp ứng các yêu cầu mới của đất nước trong bối cảnh đẩy mạnh chuyển đổi số, toàn cầu hóa và hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Chủ đề "chính sách hình sự" và gắn với CMCN 4.0 là vấn đề lý luận và thời sự còn rất mới tại Việt Nam nên cuốn sách không tránh khỏi những thiếu sót và nhận thức chưa toàn diện. Nhà Xuất bản Tư pháp và tập thể tác giả rất mong nhận được sự đóng góp của bạn đọc để tiếp tục hoàn thiện, chỉnh lý trong những lần tái bản tiếp theo.

Trân trọng giới thiệu cuốn sách với bạn đọc.